Okul Eğitim Programı
Kadın Üreme Organları ve İşlevleri
Kadın üreme sistemi, dış organlar ve iç organlar olarak iki bölümde incelenir.
Dış üreme organları; büyük dudaklar (labia major) ve küçük dudaklar (labia minör), klitoris, zar (himen) ve vajina (hazne) girişinden oluşur. İç üreme organları ise; vajina (hazne), rahim (uterus), yumurtalıklar (overler) ve tüplerdir (rahim kanalları).
Büyük Dudaklar (Labia Majör): Kadın üreme organının dışarıdan görülebilen kısmını oluştururlar. Her iki yanda birer tane olmak üzere yukarıdan aşağı uzanan deri kıvrımlarından oluşmuştur. Bu bölge, üst kıvrımları daha çok olmak üzere, kıllarla örtülüdür. Ter ve yağ bezleri, kan damarı ve sinirler açısından zengindir.
Küçük Dudaklar (Labia Minör): Büyük dudakların hemen altında, vajina girişini çevreleyen yaprak biçiminde iki küçük deri kıvrımıdır. Burada da çok sayıda kan damarı ve sinir bulunur.
Klitoris: Kadın cinsel organının üst bölümünde, küçük dudakların birleştiği yerde bulunan bir çıkıntıdır. Burada da pek çok sinir hücresi bulunur. Cinsel birleşme sırasında sertleşir ve duyarlılığı sağlar.
Zar (Himen): Vajina girişini saran ince yapılı bir örtü dokusudur ve girişi çevreler. Rahimden gelen âdet kanamasının dışarıya çıkmasını sağlayabilecek büyüklükte çeşitli biçimlerde delikleri vardır. Ender olarak tümüyle kapalı olabilir.
İlk cinsel birleşme sırasında zarda zedelenme olur ve biraz kanama görülebilir. Zar esneklik ve kalınlık yönünden kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı zarlar ileri derecede esnek olur ve cinsel birleşmeye karşın kanamayabilir. Zar, bisiklete binme, düşme gibi durumlarda zedelenmez.
Vajina (Hazne): Rahim ile dış ortam arasındaki bağlantıyı sağlayan kanal şeklinde esnek bir organdır. Cinsel birleşme bu bölgede olur, âdet kanaması bu kanal yoluyla atılır ve doğum sırasında bebek buradan geçerek dünyaya gelir.
Yumurtalıklar (Overler): Rahmin her iki yanında, yaklaşık 3 cm çapında yuvarlak organlardır İçinde binlerce olgunlaşmamış yumurta vardır. Bu yumurtalar, bir kalem ucu kağıda dokununca oluşacak iz büyüklüğündedir.
Kızlarda, ergenlik dönemiyle birlikte, östrojen ve progesteron gibi bazı hormonlar daha çok salgılanır ve etkin hale gelir.
Değişikliklerin oluşmasında bu hormonlar rol oynar.
Bu hormonların etkisiyle her ay, bu binlerce yumurtadan birkaçı olgunlaşmak üzere hazırlanmaya başlar. Ancak çoğu kez bir tanesi olgun yumurta halini alır. Olgunlaşan yumurta dışarı atılır. İşte buna yumurtlama (ovulasyon) adı verilir.
Tüpler (Rahim Kanalları): Rahmin iki yanından yumurtalıklara doğru uzanan 8-10 cm uzunluğunda iki kanaldır. Birer uçları rahim boşluğuna açılır. Diğer uçları ise yumurtalıklara doğru uzanır. Tüpler, yumurta atılacağı zaman yumurtalıkların üzerine bir el gibi yapışıp yumurtayı içine alır.
Rahim (Uterus): Bebeğin anne karnındaki gelişimi burada olur. Rahim; kas ve bağ dokusundan oluşur. Normalde 8 cm uzunluğunda, 5 cm genişliğinde ve 2.5 cm kalınlığında, tersine duran bir armuda benzeyen bu organ; gebelik sırasında bebeği, bebek çevresindeki sıvıyı ve plasentayı alacak biçimde büyür ve tüm karın boşluğunu kaplar. Doğumdan sonraki 6 hafta içinde yeniden önceki şekline döner.
Rahmin iç yüzü ince bir dokuyla örtülüdür. Bu doku kan damarları açısından zengindir ve her ay çeşitli hormonların etkisiyle, bir bebeğin yerleştikten sonraki gelişmesini sağlayacak şekilde kalınlaşır. Bebeğin beslenebilmesini sağlamak için rahim duvarındaki kılcal damarlar kanla dolar ve genişler.
Eğer gebelik olmazsa, rahmin içini kaplayan ince doku âdet kanaması ile vajinadan dışarı atılır. Âdet kanaması olarak atılan; rahim iç yüzey dokusudur. Bunun nedeni, bir sonraki âdet döngüsünde oluşabilecek gebelik için, rahim içi dokusunun yeniden en uygun şekilde hazırlanabilmesidir.
Kızlar, çocukluktan ergenliğe geçerken âdet görmeye başlar.
Âdet görme: Belli zaman aralıkları ile, rahim iç yüzeyini kaplayan ince dokunun vajinadan dışarı atılmasıdır.
İlk âdet görme, 9 ile 16 arasında herhangi bir yaşta olabilir. Âdet görme genellikle memelerin büyümeye başlamasından bir yıl sonra başlar.
Âdet döngüsü: Âdetin başlangıcından bir sonraki âdet görmeye kadar geçen süredir.
İki âdet görme arasındaki süre yani âdet döngüsü, ortalama 28 gündür. 21 ile 35 gün arasında değişebilir.
Yumurtlama ise beklenen âdet gününden yaklaşık 14 gün önce, yani âdet döngüsünün yaklaşık olarak ortasında olur.
